Kayseri’den Uzak Bir Şehir Işığına Bakarken
Bugünkü makalemizde “Japonya’da evler kaç metrekare” ile ilgili dikkat edilmesi gereken noktaları inceliyoruz.
Bir gece, bir pencere ve içime sığmayan sorular
Kayseri’de geceler hep biraz sessizdir. Sokak lambalarının ışığı karın üstüne vurur, kış aylarında camın kenarında ince bir buğu oluşur ve ben o buğunun ardına bakarken kendimi başka hayatların içinde hayal ederim. 25 yaşındayım. Günlüklerim dolu, cümlelerim bazen taşkın bazen eksik. İçimde taşıdığım şeyleri hep yazıya dökerim çünkü konuşunca dağılır gibi olurum.
O gece yine aynı şey oldu. Telefonumda bir video izliyordum. Tokyo’da dar sokaklar, ışıklar, küçük ama düzenli evler… Sonra o soru içime çakıldı:
Japonya’da evler kaç metrekare?
Bunu ilk kez o an gerçekten merak ettim. Çünkü gördüğüm şeyler bana hem çok uzak hem de garip bir şekilde tanıdık geliyordu. Küçük odalar, kompakt mutfaklar, her şeyin milimetrik yerleştirildiği yaşamlar… Ama insanlar mutlu görünüyordu. Ya da en azından huzurlu.
Benim odam o an bana daha farklı görünmeye başladı. Kayseri’deki evimiz geniş sayılırdı aslında. Ama içimde hep bir daralma hissi vardı. Sanki duvarlar fiziksel değil de duygusal olarak yaklaşmış gibi.
Kayseri’de geniş evler, dar duygular
Bizim ev yaklaşık 120 metrekareydi. Üç oda bir salon. Türkiye şartlarında “rahat” denebilecek bir ev. Ama mesele metrekare değildi. Bunu o gece daha net anladım.
Annem mutfakta çay koyarken ben odama çekilmiş, Japonya’daki evlerin büyüklüğünü araştırıyordum. Çoğu yazıda ortalama 30 ila 60 metrekare arası olduğu yazıyordu. Tokyo’da ise bu sayı çoğu zaman 20–40 metrekareye kadar düşüyordu.
İçimde garip bir çelişki oluştu. Bir yanda “nasıl sığılır böyle bir hayata?” sorusu, diğer yanda “belki de mesele sığmak değildir” düşüncesi.
Kayseri’de büyürken bize hep geniş evin iyi olduğu söylendi. Büyük salon, ayrı odalar, geniş mutfak… Sanki hayatın kalitesi metrekareyle ölçülüyordu. Ama ben o gece ilk kez bunun yeterli bir açıklama olmadığını hissettim.
Çünkü bazı günler ev ne kadar büyük olursa olsun insan içine sığmıyordu.
Bir arkadaşın gidişi ve değişen bakışım
Bu merakın kökü biraz da eski bir arkadaşıma dayanıyor. Üniversiteden sonra Japonya’ya giden bir arkadaşım vardı. Adı aklıma geldikçe yüzü de geliyor. Giderken bana “küçük ama düzenli bir odada yaşayacağım” demişti. O zaman anlam verememiştim.
“Nasıl yani, küçücük evde nasıl yaşanır?” diye içimden geçirmiştim.
Sonra bir gün mesaj attı. Tokyo’da bir apartman dairesinde kalıyordu. 28 metrekareydi. Banyosu küçüktü, mutfağı tek duvar üzerine kuruluydu. Ama mesajında şunu yazmıştı:
“İlk kez gerçekten kendime ait bir hayatım var gibi hissediyorum.”
O cümle bende bir şey kırdı. Çünkü ben hep geniş alanları özgürlük sanıyordum. O ise küçük bir odada özgürlük bulmuştu.
Japonya’daki evlerin gerçek yüzü
Araştırdıkça daha net bir tablo çıktı karşıma. Japonya’da evler genelde şehir merkezine göre değişiyordu ama ortalama metrekareler Türkiye’ye kıyasla oldukça küçüktü.
Tokyo gibi yoğun şehirlerde:
Stüdyo daireler: 15–30 m²
Tek yatak odalı daireler: 25–50 m²
Aile evleri: 50–80 m²
Bu rakamlar bana önce çok küçük geldi. Hatta biraz boğucu bile hissettirdi. Ama sonra düşündüm: Bu insanlar neden bu kadar küçük alanlarda yaşıyor ve yine de hayat devam ediyor?
Cevap, metrekarenin dışında bir yerdeydi.
Düzen. Minimalizm. Ve alanı değil, zamanı ve zihni genişletme fikri.
Ben Kayseri’de bazen büyük bir evin içinde bile sıkışırken, onlar küçük alanlarda hayatı sadeleştiriyordu.
Bu düşünce içimi hem rahatsız etti hem de merakımı büyüttü.
Küçük bir odada büyük bir hayat mümkün mü?
Bir gün kendimi hayal ettim. Tokyo’da 30 metrekarelik bir odadayım. Bir yatak, küçük bir masa, pencere kenarında birkaç kitap… Dışarıda yağmur yağıyor.
İlk anda içime bir sıkışma geldi. “Bu kadar mı?” dedim kendi kendime. Sonra başka bir şey oldu. O küçük odada hiçbir fazlalık olmadığını düşündüm. Dağınıklık yok, kalabalık yok, gereksiz eşyalar yok.
Belki de ilk kez zihnim sessiz olurdu.
Kayseri’de evimiz büyük ama odam hep dağınıktı. Düşüncelerim de öyleydi. Yarım kalmış planlar, ertelenmiş kararlar, içimde biriken konuşmalar…
O gece anladım ki asıl mesele evin büyüklüğü değil, insanın içinin ne kadar dolu olduğuymuş.
Bir karşılaştırmanın içimde bıraktığı iz
Ertesi gün dışarı çıktım. Kayseri’nin soğuğu yüzüme vururken kafamda tek bir düşünce vardı: “Ben nerede daha çok hissediyorum?”
Japonya’daki evlerin küçüklüğü bana önce yoksunluk gibi gelmişti. Ama sonra o yoksunluğun içinde bir tür hafiflik olabileceğini fark ettim.
Bizim kültürde büyüklük hep bir güç göstergesi gibi anlatılır. Daha büyük ev, daha büyük masa, daha büyük hayat… Ama Tokyo’nun dar sokaklarını izlerken başka bir şey hissettim: her şeyin yerli yerinde olması.
Belki de insanın ihtiyacı olan şey genişlik değil, netlikti.
İçimde büyüyen umut ve kırılan hayaller
Yine de içimde bir kırılma var. Bunu saklayamam. Çünkü ben hala geniş evleri seviyorum. Bir gün kendi evim olsun istiyorum ve o evde geniş bir salon, kitaplarla dolu bir oda hayal ediyorum.
Ama artık şunu da biliyorum: Eğer içimde karmaşa varsa, 200 metrekare de olsa yetmeyecek.
Japonya’daki evlerin 20–40 metrekare olması bana bir şeyi öğretti. Hayatın büyüklüğü dışarıda değil, içeride başlıyor.
Bu düşünce bazen umut veriyor, bazen de beni korkutuyor. Çünkü insan kendi içine bakınca her şeyle yüzleşmek zorunda kalıyor.
Sonunda kalan sessizlik
O gece tekrar pencereme baktım. Kayseri’nin ışıkları uzakta parlıyordu. Telefonumda hâlâ Japonya’daki küçük evlerin fotoğrafları açıktı.
Kendi kendime sordum: “Ben gerçekten ne istiyorum?”
Cevap hemen gelmedi. Ama içimde bir his vardı. Sanki bir gün nerede yaşarsam yaşayayım, önemli olan metrekare değil; o alanın bana ne hissettireceğiydi.
Belki Tokyo’da 25 metrekarelik bir odada da insan kendini evinde hissedebilir. Belki Kayseri’de 120 metrekarelik bir evde de yabancı gibi dolaşabilir.
Ve belki de asıl mesele, nerede olduğumuz değil; kendimize ne kadar yakın olduğumuzdur.