Şomar Nedir? – Cesur ve Eleştirel Bir Bakış
Şomar… Bu kelime, benim için bir yandan komik, diğer yandan oldukça kafa karıştırıcı bir terim. İzmir’de büyüdüm, sosyal medya benim için sadece eğlencelik bir mecra değil, zaman zaman da ciddi bir tartışma alanı. Peki ama Şomar nedir? Herkesin dilinde dolaşan bir kavram haline geldi, ama şunu net bir şekilde söyleyeyim: “Şomar” aslında ne çok komik, ne de tam anlamıyla “kültürel” bir şıklık taşıyor. Herkesin bildiği, herkesin söylediği ama bir türlü üzerine gerçekten konuşmadığı bir kelime. Bu yazıda, kelimenin anlamından öte, bunun bize neyi, nasıl ve neden öğrettiğini tartışacağım.
Şomar: Anlamını Bilen Var mı?
“Şomar” kelimesi, günümüzde giderek daha fazla popülerleşen, sosyal medyanın bizlere sunduğu eğlenceliklerden biri haline geldi. Hatta bazılarımıza, bıçak sırtı şaka olma potansiyeline sahip bir kelime gibi geliyor. Ama bir yandan da içinde barındırdığı anlamlar konusunda pek bir fikir birliği yok. Bazıları bunun “aptal” ya da “sığ” anlamına geldiğini iddia ediyor, bazen de “açık fikirli ama biraz da bozuk kafalı” diyerek konuyu kapatıyor. Ne yazık ki, çok az insan şomarı gerçekten bir duruş, bir düşünce tarzı olarak değerlendirebiliyor.
Şomar’ın anlamı üzerine kafa yoran var mı? Gerçekten… Herkes bir şomarı görüp “Hah, tam şomar işte!” diyerek bir yargıya varıyor ama biz bu kavramı ne kadar anlamaya çalışıyoruz? Bence burada esas mesele, şomarlıkla ilgili olguların sadece toplumun algılarıyla şekillenmesidir. Yani, birisi size şomar derse, bununla aslında size bir hakaret etmenin yanında, sizin toplum içindeki yerinizi nasıl gördüğünü de belirliyor. Bir anlamda, “şomar” olmak sosyal statüye dair çok şey söylüyor. Bu yüzden bu kelimeyi biz, istemeden de olsa kendimize yapıştıramayız. Şomarlık, “başka birinin görmediği” bir noktada duruyor. Kimisi bunun farkında bile değil.
Şomar’ın Güçlü Yanları
Her ne kadar anlamı bulanık olsa da, şomarlığın bazılarımız için gerçekten gücünü gösteren yanları da var. Şomar, tam anlamıyla kimsenin umurunda olmayan, saygıyı, ciddiyeti, edebiyatı sorgulamadan her türlü “cool”luğu üzerine alabilen bir karakteri temsil ediyor. Yani şomarlar, çoğu zaman toplumun dışladığı, tipik kurallara uymayan, ama bir şekilde kendi dünyasında özgür olan insanlardır. Yaptıkları şakalar, söyledikleri sözler belki de toplumu rahatsız edici olabilir ama işin doğrusu, ne kadar da cesur olduklarını da görmek lazım.
Evet, şomarlar sıkça kelime ya da davranışlarıyla dikkat çekerler, bazen bile isteye şoke edici bir tutum sergilerler. Fakat kimse şomarlık üzerinden bir de, toplumun katı kurallarını yıkmaya çalışan cesur bir tavrı sorgulamaz. Bir yanda insanlar küçük bir yanlış anlaşılmayı bile büyütüp, toplumsal normlardan sapmayanlar için ağızlarına geleni söylerken, şomarlık zaman zaman kendini ciddiye almama ve eğlencenin hakkını verme tavrı olarak öne çıkabiliyor.
Bunun yanında, sosyal medyanın ve internetin varlığı, şomarlığı çok daha görünür kıldı. Şomarlık bir yandan, herkesin birbirine sesini duyurduğu, herkesin özgürce eğlendiği bir ortamda, sınırsız düşüncelerin ve duyguların dışa vurduğu bir alan yaratma fırsatıdır. Sosyal medya şomarlık için mükemmel bir arenadır. İnsanlar komik, saçma, sıradışı, “aykırı” bir şey söylemekten korkmazlar. Bu, bazen bencilce olsa da bazen de saf bir özgürlük arayışıdır. Hangi açıdan bakarsak bakalım, şomarlar bu noktada, seslerini çıkarmayı en çok bilen gruptur.
Şomar’ın Zayıf Yanları
Şomar’ın zayıf yanları, işte burada işler biraz karışmaya başlıyor. Şomarlık bir ölçüde eğlenceli olabilir, evet. Ama maalesef bu eğlencenin sıklıkla felsefi ve kültürel derinlikten yoksun olduğunu görmek oldukça can sıkıcı. Birçok şomar, durduk yere komik olmaya çalışırken aslında sadece boş ve anlamsız bir gürültü yaratıyor. Şomarlık, bazen de insanın kendini sadece “kafası karışmış” bir şekilde ifade etmesi anlamına gelir. Yani aslında, şomarlık bazen sadece kalabalığa katılmaktan başka bir şey değildir. Kendi özgürlüğünü savunmak bir noktada başkalarının özgürlük alanına girmeye dönüştüğünde, o zaman gerçekten sorulması gereken bir soru çıkar: “Bir insan gerçekten eğleniyor mu?”
Herkesin bir kelimeyi esprili bir biçimde kullanması ya da şomarlık yapması kesinlikle herkesin ulaşabileceği bir seviye değil. Çünkü bazen bu insanlar “edebiyat”la dalga geçer ya da “popüler kültür”ün sadece kayıtsızca arkasından giderler. Bence şomarlık denince, en çok eksik olan şey, bir duruş ve bir duraksamadır. Hiçbir derinlikten yoksun, sadece başkalarına tepeden bakarak gülen, sürekli kendini savunmaya çalışan bir şomar tipi… İşte bu, çok daha sık karşılaşılan bir yanlıştır.
Şomar Gerçekten Özgür mü?
Bize sunulan şomar kavramı, aslında “özgürlük” ile bağlantı kurmamızı bekliyor. Ama gerçekten öyle mi? Toplumsal baskılar, genel normlar ve kurallar arasında, şomarlığın ne kadar özgür olduğu da tartışmalı. Özgürlük dediğimiz şey, bir yandan da başkalarının sınırlarını zorlamak, onları rahatsız etmek midir? Gerçekten eğlenceli olan şey, herkesin kafasına göre takılması mı, yoksa biraz da başkalarını anlayıp, onları da dinlemeyi bilmek midir?
Sonuçta Ne Anlam Çıkarmalıyız?
Şomar nedir, gerçekten bir bakmak lazım. Şomarlık, eğlenceli bir tavır olabilir, bazen hepimizin yüzünü güldürebilir. Ama her şeyin bir dengesi olduğu gibi, şomarlığın da bir dengesi olmalı. Şomar olmak, gerçekten özgür olmak demek midir? Toplumun dayattığı kalıplara karşı çıkmak, gerçekten özgürlük mü? Şomarlık, toplumsal bir protesto olabilir, ancak ne kadarına gerçekten ihtiyacımız var? İşte bütün mesele bu sorularla başlıyor.
O yüzden, sosyal medyada karşımıza çıkan şomarlıkları bir kez daha düşünelim. Evet, gülelim, eğlenelim. Ama unutmayalım ki bazen çok fazla gürültü, ne yazık ki derinlikten eksik kalabilir.
“Şomar nedir” konusunda merak ettiklerinizi bu yazımızda ele almaya çalıştık. Leli okurları için daha fazlası yolda!